احکام فطریه

فطریه، با سه شرط واجب می‌شود:

1- تکلیف:

پس بر کودک و دیوانه و فرد بیهوش واجب نیست. (ولی فردی که تکفل آنان را برعهده دارد، باید از سوی این افراد پرداخت کند).

2- آزادی

3-بی‌نیازی:

پس بر فقیر واجب نیست. منظور فردی است که غذای خود و غذای خانواده‌اش را ندارد و توانایی آماده‌کردن غذای خود و غذای خانواده‌اش را ندارد.

 برای فقیر و نیازمند مستحب است که آن را بیرون بیاورد. حداقل این است که یک صاع را بر خانواده‌اش بچرخاند و سپس آن را صدقه دهد.

 با این شروط، فطریه را از سوی خود و همه افراد تحت‌تکفل خود می‌دهد؛ می‌خواهد این افراد تحت‌تکفل همسر باشد یا فرزند و افراد مشابه ایشان و می‌خواهد مهمان و افراد مشابه آن باشد؛ می‌خواهد کوچک باشد یا بزرگ، آزاد باشد یا بنده، مسلمان باشد یا کافر.

 نیت‌کردن، در دادن فطریه لازم است:

فردی که پیش از هلال (عید فطر) بالغ شود یا مسلمان شود، دادن فطریه بر او واجب است. و اگر پس از آن باشد و تا زمانی که به عید نرسیده است، دادن فطریه مستحب است.

 فردی که دادن فطریه‌اش بر دیگری واجب است، دادن آن از خودش ساقط می‌شود.

جنس زکات فطره:

ملاک، بیرون آوردن چیزی است که غذا و قوت معمولش است؛ مانند گندم و جو و آرد و نان و خرما و کشمش و ... .

فطریه از همه این غذاهای مذکور، به اندازه سه کیلو است.

(به این خاطر که قیمت این اجناس در هر شهری متفاوت است، تعیین قیمت این اجناس در هر شهری به عهده مکلف است).

 دادن قیمت این اجناس نیز به جای فطریه کفایت می‌کند.

 زمان واجب‌شدن زکات فطره:

 با هلال ماه شوال واجب می‌شود.

پیشی‌انداختن زکات فطره بر هلال شوال جایز نیست. فقط در صورتی می‌توان پیش از هلال ماه شوال آن را کنار گذاشت که به شکل قرض کنار گذاشته شود و بیرون‌آوردن و حساب‌کردن آن پس از هلال شوال جایز است.

عقب‌انداختن آن تا پیش از نماز عید بهتر است. اگر وقت نماز عید فطر خارج شده باشد و زکات فطریه را نداده باشد، آن را به شکل واجب و به نیت ادا، کنار می‌گذارد و پرداخت می‌کند.

بردن زکات فطره به شهر دیگر با وجود مستحق در شهر خودش جایز نیست و اگر این کار را انجام دهد، ضامن است و اگر مستحق نباشد، می‌تواند به شهر دیگری ببرد و ضامن نیست.

مصرف زکات فطره:

همان مصرف زکات مال است که هشت مورد است:

1-فقیران 

2-مساکین

3-کارگزاران صدقات

4-برای تألیف قلوب

5-برای آزاد کردن بندگان

6-بدهکاران

7-در راه خداوند

8-در راه‌مانده.

هر کدام از این موارد، توضیح خاصی دارد که می‌توانید به کتاب زکات شرایع الاسلام مراجعه کنید. و به این خاطر که فقیر و مسکین بحث مبتلا به است، توضیح بیشتری داده می‌شود:

فقیر و نیازمند: فردی است که هزینه و موونه‌ای دارد که برایش کافی نیست. 

مسکین: فردی است که هزینه و موونه‌ای ندارد. 

فردی که مستحق دادن زکات فطریه به اوست، شروطی دارد:

1: ایمان (به امامان و مهدیین)

2: دوری از گناهان کبیره؛ مانند شراب و زنا و ترک نماز و ... .

3: جزو افرادی نباشد که بر مالک زکات، واجب النفقه است؛ مانند والدین و هرچه بالاتر و فرزندان و هرچه پایین‌تر. و همسر. دادن آن به غیر این افراد از افرادِ نزدیک جایز است؛ هرچند نزدیک باشند. مانند برادر و عمو و ... . 

4: هاشمی نباشد. اگر هاشمی باشد، زکات فرد دیگر، برایش حلال نیست. فردی که هاشمی باشد، می‌تواند به هاشمی فطریه دهد. افرادی که دادن صدقه واجب بر آنان حرام است، فقط از فرزندان هاشم هستند. یعنی:

فرزندان ابوطالب و عباس و حارث و ابولهب است.

بهتر است که زکات فطره به امام یا فردی که او را منصوب کرده است، داده شود.

می‌توان به یک فقیر، یکباره زکات فطره داد که او را بی‌نیاز کند.

مستحب است که زکات فطره به نزدیکان و سپس به همسایگانی که این شرط را دارند، داده شود.

نتیجه

هر فردی پس از اذان مغرب روز آخر ماه رمضان، باید قیمت یا جنس سه کیلو غذایی که معمولاً استفاده می‌کند (مانند نان یا برنج یا ...) کنار بگذارد و آن را به مستحق زکات فطره بدهد که یکی از موارد آن، فقیر و نیازمند مؤمن و انصار است که شروط مذکور را داشته باشد و بهتر است آن را به امام یا فردی که امام در هر شهری منصوب کرده است، بدهد تا او، فطریه را به مستحق آن بدهد.

براساس سخن امام، بهتر است که فطریه به امام و نماینده ایشان داده شود و ان‌شاءالله مؤمنین، فطریه را به امام یا نماینده ایشان دهند؛ چه بسا فردی نتواند خودش به فقیر و نیامندی که این شروط را دارد، پرداخت کند

کتاب شرایع الاسلام/ کتاب زکات

اجوبة الفقهیة

با ما همراه باشید ...

راه های ارتباطی:
http://almahdyoon.co
http://www.varesin.org